Kamis, 30 April 2026

Prasasti kerajaan

 Akeh prasasti kerajaan ing Nusantara sing nggunakake Basa Kawi, utamane saka jaman kerajaan Hindu-Buddha ing Jawa, Bali, lan Sumatra. Ing ngisor iki sawetara conto sing misuwur:

Jawa

- Prasasti Canggal (732 M) - Peninggalan Kerajaan Mataram Kuno, isine nyritakake babagan panyiapan candi lan agama Hindu.

- Prasasti Kalasan (778 M) - Nyritakake babagan panyiapan Candi Kalasan kanggo ngurmati Dewi Tara.





















- Prasasti Dinoyo (760 M) - Saka Kerajaan Kanjuruhan, nyritakake babagan panyiapan bangunan suci.

- Prasasti Pucangan (1041 M) - Saka jaman Raja Airlangga, nggunakake dwibahasa: Sanskerta lan Kawi, isine silsilah raja lan sejarah kerajaan.

- Prasasti Adan-adan (1301 M) - Peninggalan Kerajaan Majapahit, ditulis ing lempeng perunggu.

- Prasasti Maribong (1264 M) - Nyritakake babagan pembebasan pajak ing wilayah Maribong. 

Bali

- Prasasti Blanjong (913 M) - Saka Kerajaan Bedahulu, nggunakake dwibahasa: Sanskerta lan Bali Kuno.

- Prasasti Srokadan - Nyritakake babagan aturan lan hukum ing masyarakat.


Sumatra

- Prasasti Kedukan Bukit (683 M) - Peninggalan Kerajaan Sriwijaya, nggunakake Basa Melayu Kuno nanging aksarane Kawi.

- Prasasti Talang Tuo (684 M) - Uga saka Sriwijaya, isine nyritakake babagan panyiapan taman suci.

 

Basa Kawi iki asline saka Basa Jawa Kuno, akeh dipengaruhi Sanskerta, lan dadi basa resmi ing pirang-pirang kerajaan kuna ing Nusantara.


Apa sampeyan pengin ngerti isi utawa sejarah luwih lengkap babagan salah sawijining prasasti kasebut?


Prasasti canggal 732 M 

Terjemahan Bebas:

 

- Bait 1: Raja Sanjaya mbangun lingga (simbol Dewa Siwa) ing pucuk gunung.

- Bait 2-6: Pujaan lan panyembahan marang Dewa Siwa, Brahma, lan Wisnu.

- Bait 7: Nyritakake yen Pulau Jawa iku tanah sing makmur banget, sugih tambang emas lan akeh panen pari. Ing kono dibangun candi Siwa kanggo kabegjan rakyat, kanthi bantuan warga Kunjarakunjadesa.

- Bait 8-9: Sadurunge, wilayah iki dipimpin dening Raja Sanna. Dheweke iku raja sing wicaksana, adil, gagah ing perang, lan tresna marang rakyat. Nalika seda, kabeh wong sedhih banget amarga kelangan pelindung.

- Bait 10-11: Raja Sanna diganti dening putrane, yaiku Sanjaya, sing diibaratake kaya srengenge. Kekuwatan ora langsung diparingake, nanging liwat adhine wadon sing jenenge Sannaha.

- Bait 12: Ing jaman pamarentahane Sanjaya, negara dadi tentrem, aman, lan makmur. Rakyat bisa urip tentrem tanpa wedi marang maling utawa piala.

  • Bait 1 : Pembangunan lingga oleh Raja Sanjaya di atas gunung

  • Bait 2-6 : Pujaan terhadap Dewa Siwa, Dewa Brahma, dan Dewa Wisnu

  • Bait 7 : Pulau Jawa yang sangat makmur, kaya akan tambang emas dan banyak menghasilkan padi. Di pulau itu didirikan candi Siwa demi kebahagiaan penduduk dengan bantuan dari penduduk Kunjarakunjadesa

  • Bait 8-9 : Pulau Jawa yang dahulu diperintah oleh raja Sanna, yang sangat bijaksana, adil dalam tindakannya, perwira dalam peperangan, bermurah hati kepada rakyatnya. Ketika wafat Negara berkabung, sedih kehilangan pelindung.

  • Bait 10-11 : Pengganti raja Sanna yaitu putranya bernama Sanjaya yang diibaratkan dengan matahari. Kekuasaan tidak langsung diserahkan kepadanya oleh raja Sanna tetapi melalui kakak perempuannya (Sannaha)

  • Bait 12 : Kesejahteraan, keamanan, dan ketentraman Negara. Rakyat dapat tidur di tengah jalan, tidak usah takut akan pencuri dan penyamun atau akan terjadinya kejahatan lainnya. Rakyat hidup serba senang.

Kunjarakunja-desa dapat berarti "tanah dari pertapaan Kunjara", yang diidentifikasikan sebagai tempat pertapaan Resi Agastya, seorang maharesi Hindu yang dipuja di India selatan. Dalam epik Ramayana, diceritakan bahwa Rama, Sinta, dan Laksmana mengunjungi pertapaan Agastya di gunung Kunjar



0 komentar:

Posting Komentar